TDK olmaktan ç?km?? ve ba??ml?l?k davran???n?n ana nesnesi

TDK sözlü?ünde internet kelimesi “genel
a?” terimi olarak ele al?nm?? ve “Bilgisayar
a?lar?n?n birbirine ba?lanmas? sonucu ortaya ç?kan, herhangi bir s?n?rlamas? ve
yöneticisi olmayan uluslararas? bilgi ileti?im a??” olarak tan?mlanm??t?r (4).

?nternetin ortaya ç?k??? ABD ve SSCB
aras?ndaki So?uk Sava? dönemine rastlamaktad?r. Türkiye’de ise internetin
ortaya ç?k??? 1990’l? y?llar?n ba??nda olmu?tur. Birle?mi? Milletlerin Eylül
2016 tarihinde yay?nlad??? rapora göre dünya nüfusunun %47lik bölümü internet
kullanmaktad?r(5).

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Dünya genelinde oldu?u gibi ülkemizde de
internet kullan?m oranlar? artmaktad?r. Ülkemizde ilk olarak 1993 y?l?nda
Ortado?u Teknik Üniversitesinde kullan?lmaya ba?lanan internet giderek tüm
yurda yay?lm??t?r. Türkiye ?statistik Kurumu taraf?ndan yap?lan ve A?ustos 2017
tarihinde yay?nlanan Hanehalk? Bili?im Teknolojileri Kullan?m Ara?t?rmas?n?n
verilerine göre ülkemizde internet kullanan bireylerin oran? 2016 y?l?nda %61,2
iken 2017 y?l?nda %66,8 olmu?tur. Ayn? ara?t?rmada, her on haneden sekizinde
(%80,7 – bir önceki y?l %76,3) internet eri?imine ula??m imkân?n?n bulundu?u ve
her dört ki?iden birinin internetten al??veri? yapt??? (%24,9 – bir önceki y?l
%20,9) belirtilmi?tir (6).

?nternet teknolojilerinin geli?mesi ve yayg?nla?mas?
sa?lad??? say?s?z faydan?n yan?nda çok say?da olumsuz durumun ortaya ç?kmas?na
da sebep olmu?tur (7). Bunlardan biri de internet ba??ml?l???d?r. Son 10 y?ld?r
internet ba??ml?l??? ruh sa?l??? uzmanlar?n?n ve ara?t?rmac?lar?n dikkatini
çekmektedir.(8).

 Ba??ml?l?k
kelimesi; olumsuz sonuçlar?na ra?men bir davran???n kompulsif bir ?ekilde
tekrarlanmas? olarak tan?mlanabilir. ?nternet ba??ml?l???n?n üzerinde anla?ma
sa?lanan standart bir tan?m? bulunmamaktad?r (9). Literatürde problemli
internet kullan?m? (10), patolojik internet kullan?m? (11) ve kompulsif internet kullan?m? (12) olarak da ifade edilen internet ba??ml?l??? Young
(2004) taraf?ndan; engellenemeyen a??r? internet kullanma iste?i, internet
d???nda geçirilen zaman?n de?ersizle?mesi, internetten uzak kal?nd???nda ortaya
ç?kan disforik ruh hali ve öfke, internete ba?l? sebeplerle sosyal, i? ve aile
hayat?n?n bozulmas? olarak tan?mlamaktad?r (13).

Shapira ve ark. (2003), internet ba??ml?l??? yerine
problemli internet kullan?m? tabirini kullanm?? ve bunu; internet kullan?m?n?
kontrol etmede ba?ar?s?zl?k ve bu ba?ar?s?zl?k sonucu ortaya ç?kan olumsuz
sonuçlar olarak tan?mlam??t?r.(10)

Davis (2001) patolojik internet kullan?m?n? spesifik
ve genelle?mi? olmak üzere ikiye ay?rm??t?r. Spesifik patolojik internet kulan?m?nda internetin a??r? kullan?m?
belirli bir içerikte (pornografi, kumar, çevrimiçi oyunlar gibi.)
yo?unla?m??t?r. Bu tarz kullan?c?lar interneti di?er ba??ml?l?klar?na araç
olarak kullanmaktad?r. Ki?iler internet d???nda da bu ba??ml?l?klar?n?
gerçekle?tirebilecek ortam ve araçlar bulabilir. Genelle?mi? patolojik internet kullan?m? ise internetin çok boyutlu
bir biçimde a??r? kullan?lmas?n? ifade eder. Bu kullan?mda internet ba??ml?l??a
ula?may? sa?layan araç olmaktan ç?km?? ve ba??ml?l?k davran???n?n ana nesnesi
olmu?tur. Ki?i için önemli olan internet arac?l???yla ula??lan içerik de?il
internetin kendisidir (14).

?nternet ba??ml?l???, davran??sal bir ba??ml?l?k
olarak kabul edilmesine ra?men (15), Amerikan Psikiyatri Birli?i taraf?ndan
be?inci bak?s? ç?kar?lan Ruhsal Bozukluklar?n Tan?sal ve Say?msal El Kitab?nda
yer almamaktad?r. DSM V’te yer alan tek davran??sal ba??ml?l?k türü Kumar
Oynama Bozuklu?udur (16).

Madde ba??ml?l??? ile davran??sal ba??ml?l?klar
aras?nda çok say?da benzerlik göze çarpmaktad?r (17). Griffiths (2005) madde ba??ml?l?klar?nda
ve davran??sal ba??ml?l?klarda görülen alt? ortak temadan bahsetmi?tir (18).

 

a.      Davran??la
a??r? me?guliyet: Ba??ml?l??a
yol açan davran?? ki?inin hayat?ndaki en önemli aktivite haline gelmi?tir. Ki?i
fiziksel ve zihinsel olarak sürekli bu davran?? ile me?gul olur. Aktiviteden
uzak kal?nd???nda aktiviteye geri dönme özlemi belirir ve ki?i bir sonraki
kullan?m? üzerine dü?ünür.

b.      Duygudurum
de?i?iklikleri: Davran??
sebebiyle ki?inin duygudurumunda de?i?iklikler meydana gelir. Ki?i davran???
tekrarlad???nda iyi, davran??tan uzakla?t???nda kötü hisseder. Davran??sal
ba??ml?l??a sahip ki?iler ba??ml?l?k davran??lar?n? duygudurumlar?n?
de?i?tirebilmek ve daha iyi hissedebilmek için tekrarlar.

c.       Tolerans:
Ba??ml? ki?iler bir aktiviten daha önce ald?klar?
hazz? almak ad?na davran??? daha yüksek oranlarda yapma ihtiyac? duyarlar.  Tolerans kavram?n?n alkol ve madde
ba??ml?l?klar?nda oldu?u gibi davran??sal ba??ml?l?klarda da ortaya ç?kt???na
dair çal??malar literatürde yer almaktad?r.

d.     
Yoksunluk belirtileri: Ba??ml? ki?iler, ba??ml?l?k davran??lar?ndan uzak
kald?klar?nda rahats?z edici semptomlar ya?arlar. Bu semptomlar psikolojik
(huzursuzluk, uyar?lm??l?k, öfke gibi.) ya da fizyolojik (mide bulant?s?, ba?
a?r?s?, terleme gibi.)  olabilir.

e.      
Çat??malar: Ba??ml? ki?i ve çevresindekiler aras?ndaki ili?kilerde bozulmalar ortaya
ç?kar. Ki?i ba??ml? oldu?u davran?? nedeniyle endi?e duyuyorsa bu çat??malar
içsel çat??ma olarak da görülebilir.

f.       
Nüksetme (Relaps): Ba??ml?l?k davran???n?n b?rak?lmas?n?n ard?ndan bir
süre sonra nüksetme görülebilir.